6. mars 2010
Jón Egill Bergþórsson: Dagur Kári og gagnrýni
Ég fæ ekki lengur orða bundist. Enn verður Dagur Kári fyrir barðinu á skilningsleysi og sljóleika kvikmyndagagnrýnenda. Það dagblað sem stærir sig af því að vera stærst og mest á landinu, Fréttablaðið, fær Dr. Gunna til að skrifa dóm um nýjustu mynd Dags Kára; The Good Heart. Ágætur dægurlagahöfundur sem ég veit þó ekki til að sé hæfari en miðasölustúlka/piltur í kvikmyndahúsi til að skrifa gagnrýni um kvikmynd. Enda er dómur hans allur því marki brenndur. Myndir Dags Kára eru langt frá öllum formúlum. Engin Hollywood ,,dægurlög" þar í gangi, svo það er kannski skiljanlegt að Dr. Gunni skuli ekki átta sig á ýmsu.
Umfjallendur hampa Nóa albinóa sem bestu mynd Dags Kára, sem vissulega var góð. En enginn íslenskur krítíker hefur komið auga á möguleikana á túlkunum í Voksne mennesker, sem að mínu mati er mun betri mynd en Nói.
Á einfaldan hátt, að því er virðist, er sögð ástarsaga ungs manns og ungrar stúlku í þeirri mynd. Í upphafi ríkir viss einsemd sem svo breytist í samaband og ást. Hamingjan er möguleiki. Líka svefn, dofi og dauði sem virðast vofa yfir í myndinni. Fortíð, nútíð og framtíð loða saman eins og sjá má t.d. á einfaldan hátt í leikmyndinni af gömlu húsi móður stúlkunnar í yfirþyrmandi nútímalegu/framtíðarlegu byggingaumhverfi. Allar helstu aukapersónur myndarinnar eru einnig einhvers konar möguleikar á framtíð aðalpersónanna. Samt eru allir staddir í núinu og snilldarlega fléttaðar saman.
Húmor er stórt einkenni á Degi Kára. Húmor sem kann að virðast blátt áfram og einfaldur við fyrstu sýn og til þess eins að vekja hlátur. En allur húmor Dags Kára hefur amk. tvær hliðar. Alltaf líka hina tragikómísku. Hann segist vilja vekja hlátur í 89 mínútur en grát í eina mínútu. Þetta er ekki spaug spaugsins vegna heldur veigamikill þáttur í inntaki mynda hans. Eins og vinurinn og fótboltadómarinn í Voksne mennesker. Sprenghlægilegur en er þó að reyna að stjórna einhverju sem hann hefur bara ekki stjórn á. Ekki frekar en persónurnar í myndinni. Sem elska, þrá og óska sér einhvers sem þó endar einhvernveginn öðru vísi en til var ætlast. Kannski. Kannski ekki.
Myndin býður í raun upp á alla möguleikana. Ég gæti nefnt svo ótalmargt í Voksne mennesker sem er dýpra og pældara og flottara en gengur og gerist, t.d. varðandi hliðarplottin, myndútfærsluna og hljóðvinnsluna, en þetta er ekki vettvangur þess. Einfaldlega verulega góð mynd og klassísk um líf fullorðinna og verulega langt frá Hollywood formúlunni.
Enda sagðist Dr. Gunni ekki geta, þó líf hans lægi við, sagt frá því um hvað sú mynd er. Og þá að The Good Heart.
Uppleggið í myndinni er vitaskuld brilliant. Tveir einstæðingar. Lífið nakið í sinni einföldustu mynd. Og eins og svo oft þessar þverstæður lífsins sem Dagur Kári er expert í. Sá gamli vill lifa en er með hálfónýtt hjarta en sá ungi stálslegni vill deyja. Öllu skrauti og flottri umgjörð er svift burt. Ungur heimilislaus umrenningur, eins og við öll erum í grunninn, annars vegar. Hins vegar sá gamli sem á lúinn bar, sem er bara eins og hann sjálfur staðfestur í myndrænni umgjörð, og hann vill að einhver taki við að honum látnum. Draumur sérhvers manns um að merki hans sjálfs verði haldið á lofti. Og hann dregur piltinn út úr borgarskúta sínum eins og groddalegur fæðingarlæknir og setur hann inni í sína veröld. Einfalt. Þetta gerist hjá öllum okkar við fæðingu. Við erum sett inn í tilbúna umgjörð og reglurnar kynntar smátt og smátt.
Bar. Lítilsháttar nautn og athvarf frá erli lífsins. En fullt af hversdagslegum vandamálum og uppákomum. Kannski er engin undankomuleið þó við eigum okkur draum um eitthvað slíkt.
Og tilviljunin og það sem maðurinn ræður ekki við er eitt sterkasta inntak myndarinnar. Hvernig þeir hittast og svo hvernig ástin kemur óvænt og af hreinni tilviljun inn í líf piltsins. Sending af himnum ofan þar sem stúlkan sem birtist er flugfreyja sem þorir ekki lengur að fljúga. Guðleg vera? Barinn er karlaheimur og lokaður karlaheimur. Inn í þessa ,,Paradís" karlsins kemur þessi stúlka og áður en hendi er veifað er friðurinn úti og fyrstu slagsmálin brjótast út á barnum. Dæmisaga?
Og vitaskuld er pilturinn hin algera andhetja. Fæddur og lifandi, en vill deyja. Einfaldleiki og sakleysi piltsins er undirstrikaður með því hvernig hann beitir höndunum. Hún minnir á einstaklinga sem eru lokaðir og inni í sér, en geta samt átt samskipti við veröldina þó þeir á einhvern hátt virðist ekki eiga þar heima. Hann er dreginn inn í veröld bareigandans en samt staddur í núllveröld þess sem vill kannski helst deyja. Vill ekki hafa fæðst inn í þessa veröld. Reynir samt að draga andann áfram í sínum tómleikaheimi. Dálítið eins og uppvakningur eða?? Í upphafi er hann fullur af kærleika gagnvart náunganum, deilir út ást og samkennd til allra, en hinn harði heimur barsins breytir honum smátt og smátt. En það snýst hugsanlega upp í andstæðu sína. Kannski hefur hinn kærleiksríki piltur áhrif á móti þó svo hann breytist líka óhjákvæmilega í hörðum reglum þess samfélags sem hann lifir í.
Svo kemur ástin allt í einu inn í þann heim. Eða kannski bara einhvers konar uppsett og tilbúin ást? Eða engin ást, bara kvenmaður? Hvaða afl er það í raun og veru inn í slíka veröld sem barinn er og tilvera piltsins?
Og á móti honum er kjaftfori gamli bareigandinn sem hefur gengið í gegnum allt, bitur og fúll en elskar samt að vera á lífi en þolir ekki mannverur. Nema kannski fáeinar útvaldar. Nötrandi andstæður.
Í þessum hráa grunni Dags Kára glittir í sætleika lífsins, líka hið súra sem það býður uppá og allt það sem við mennirnir ráðum einfaldlega ekki við. Útpæld tragikómedía; útpæld stúdía á hlutskipti mannsins. Frábær leikur, leikstjórn og vinnsla.
Dr. Gunni segir að það sé helst bareigandinn og barrotturnar sem ættu að draga fólk á þessa mynd. Gagnrýni Dr. Gunna var ástæða þess að ég ákvað að hreyfa örlitlum mótbárum og þetta er nú orðið allt of langt. En það gengur bara ekki að bregða alltaf upp sömu gleraugum á bíómyndir í gagnrýni. Sumar eru bara ekki týpísk ,,dægurlög" Hollýwood fabrikkunnar og þá þarf kannski að skoða og pæla á annan hátt.
Ég held að það sé svo ótalmargt sem ætti að draga fólk á þessa mynd. Hún er marglagskipt og útpæld þó hún virðist blátt áfram og einföld á yfirborðinu. Í því liggur hinn mikli styrkur Dags Kára.
-Jón Egill Bergþórsson
Jón Egill Bergþórsson: Dagur Kári og gagnrýni
Ég fæ ekki lengur orða bundist. Enn verður Dagur Kári fyrir barðinu á skilningsleysi og sljóleika kvikmyndagagnrýnenda. Það dagblað sem stærir sig af því að vera stærst og mest á landinu, Fréttablaðið, fær Dr. Gunna til að skrifa dóm um nýjustu mynd Dags Kára; The Good Heart. Ágætur dægurlagahöfundur sem ég veit þó ekki til að sé hæfari en miðasölustúlka/piltur í kvikmyndahúsi til að skrifa gagnrýni um kvikmynd. Enda er dómur hans allur því marki brenndur. Myndir Dags Kára eru langt frá öllum formúlum. Engin Hollywood ,,dægurlög" þar í gangi, svo það er kannski skiljanlegt að Dr. Gunni skuli ekki átta sig á ýmsu.
Umfjallendur hampa Nóa albinóa sem bestu mynd Dags Kára, sem vissulega var góð. En enginn íslenskur krítíker hefur komið auga á möguleikana á túlkunum í Voksne mennesker, sem að mínu mati er mun betri mynd en Nói.
Á einfaldan hátt, að því er virðist, er sögð ástarsaga ungs manns og ungrar stúlku í þeirri mynd. Í upphafi ríkir viss einsemd sem svo breytist í samaband og ást. Hamingjan er möguleiki. Líka svefn, dofi og dauði sem virðast vofa yfir í myndinni. Fortíð, nútíð og framtíð loða saman eins og sjá má t.d. á einfaldan hátt í leikmyndinni af gömlu húsi móður stúlkunnar í yfirþyrmandi nútímalegu/framtíðarlegu byggingaumhverfi. Allar helstu aukapersónur myndarinnar eru einnig einhvers konar möguleikar á framtíð aðalpersónanna. Samt eru allir staddir í núinu og snilldarlega fléttaðar saman.
Húmor er stórt einkenni á Degi Kára. Húmor sem kann að virðast blátt áfram og einfaldur við fyrstu sýn og til þess eins að vekja hlátur. En allur húmor Dags Kára hefur amk. tvær hliðar. Alltaf líka hina tragikómísku. Hann segist vilja vekja hlátur í 89 mínútur en grát í eina mínútu. Þetta er ekki spaug spaugsins vegna heldur veigamikill þáttur í inntaki mynda hans. Eins og vinurinn og fótboltadómarinn í Voksne mennesker. Sprenghlægilegur en er þó að reyna að stjórna einhverju sem hann hefur bara ekki stjórn á. Ekki frekar en persónurnar í myndinni. Sem elska, þrá og óska sér einhvers sem þó endar einhvernveginn öðru vísi en til var ætlast. Kannski. Kannski ekki.
Myndin býður í raun upp á alla möguleikana. Ég gæti nefnt svo ótalmargt í Voksne mennesker sem er dýpra og pældara og flottara en gengur og gerist, t.d. varðandi hliðarplottin, myndútfærsluna og hljóðvinnsluna, en þetta er ekki vettvangur þess. Einfaldlega verulega góð mynd og klassísk um líf fullorðinna og verulega langt frá Hollywood formúlunni.
Enda sagðist Dr. Gunni ekki geta, þó líf hans lægi við, sagt frá því um hvað sú mynd er. Og þá að The Good Heart.
Uppleggið í myndinni er vitaskuld brilliant. Tveir einstæðingar. Lífið nakið í sinni einföldustu mynd. Og eins og svo oft þessar þverstæður lífsins sem Dagur Kári er expert í. Sá gamli vill lifa en er með hálfónýtt hjarta en sá ungi stálslegni vill deyja. Öllu skrauti og flottri umgjörð er svift burt. Ungur heimilislaus umrenningur, eins og við öll erum í grunninn, annars vegar. Hins vegar sá gamli sem á lúinn bar, sem er bara eins og hann sjálfur staðfestur í myndrænni umgjörð, og hann vill að einhver taki við að honum látnum. Draumur sérhvers manns um að merki hans sjálfs verði haldið á lofti. Og hann dregur piltinn út úr borgarskúta sínum eins og groddalegur fæðingarlæknir og setur hann inni í sína veröld. Einfalt. Þetta gerist hjá öllum okkar við fæðingu. Við erum sett inn í tilbúna umgjörð og reglurnar kynntar smátt og smátt.
Bar. Lítilsháttar nautn og athvarf frá erli lífsins. En fullt af hversdagslegum vandamálum og uppákomum. Kannski er engin undankomuleið þó við eigum okkur draum um eitthvað slíkt.
Og tilviljunin og það sem maðurinn ræður ekki við er eitt sterkasta inntak myndarinnar. Hvernig þeir hittast og svo hvernig ástin kemur óvænt og af hreinni tilviljun inn í líf piltsins. Sending af himnum ofan þar sem stúlkan sem birtist er flugfreyja sem þorir ekki lengur að fljúga. Guðleg vera? Barinn er karlaheimur og lokaður karlaheimur. Inn í þessa ,,Paradís" karlsins kemur þessi stúlka og áður en hendi er veifað er friðurinn úti og fyrstu slagsmálin brjótast út á barnum. Dæmisaga?
Og vitaskuld er pilturinn hin algera andhetja. Fæddur og lifandi, en vill deyja. Einfaldleiki og sakleysi piltsins er undirstrikaður með því hvernig hann beitir höndunum. Hún minnir á einstaklinga sem eru lokaðir og inni í sér, en geta samt átt samskipti við veröldina þó þeir á einhvern hátt virðist ekki eiga þar heima. Hann er dreginn inn í veröld bareigandans en samt staddur í núllveröld þess sem vill kannski helst deyja. Vill ekki hafa fæðst inn í þessa veröld. Reynir samt að draga andann áfram í sínum tómleikaheimi. Dálítið eins og uppvakningur eða?? Í upphafi er hann fullur af kærleika gagnvart náunganum, deilir út ást og samkennd til allra, en hinn harði heimur barsins breytir honum smátt og smátt. En það snýst hugsanlega upp í andstæðu sína. Kannski hefur hinn kærleiksríki piltur áhrif á móti þó svo hann breytist líka óhjákvæmilega í hörðum reglum þess samfélags sem hann lifir í.
Svo kemur ástin allt í einu inn í þann heim. Eða kannski bara einhvers konar uppsett og tilbúin ást? Eða engin ást, bara kvenmaður? Hvaða afl er það í raun og veru inn í slíka veröld sem barinn er og tilvera piltsins?
Og á móti honum er kjaftfori gamli bareigandinn sem hefur gengið í gegnum allt, bitur og fúll en elskar samt að vera á lífi en þolir ekki mannverur. Nema kannski fáeinar útvaldar. Nötrandi andstæður.
Í þessum hráa grunni Dags Kára glittir í sætleika lífsins, líka hið súra sem það býður uppá og allt það sem við mennirnir ráðum einfaldlega ekki við. Útpæld tragikómedía; útpæld stúdía á hlutskipti mannsins. Frábær leikur, leikstjórn og vinnsla.
Dr. Gunni segir að það sé helst bareigandinn og barrotturnar sem ættu að draga fólk á þessa mynd. Gagnrýni Dr. Gunna var ástæða þess að ég ákvað að hreyfa örlitlum mótbárum og þetta er nú orðið allt of langt. En það gengur bara ekki að bregða alltaf upp sömu gleraugum á bíómyndir í gagnrýni. Sumar eru bara ekki týpísk ,,dægurlög" Hollýwood fabrikkunnar og þá þarf kannski að skoða og pæla á annan hátt.
Ég held að það sé svo ótalmargt sem ætti að draga fólk á þessa mynd. Hún er marglagskipt og útpæld þó hún virðist blátt áfram og einföld á yfirborðinu. Í því liggur hinn mikli styrkur Dags Kára.
-Jón Egill Bergþórsson
4.8.2010
Björn B. Björnsson: Sömu mistökin aftur?
11.5.2010
Björn Brynjúlfur Björnsson: Kvikmyndagerð og ferðaþjónusta
23.4.2010
Ragnar Bragason: Opið bréf til Katrínar Jakobsdóttur, ráðherra menningarmála
31.3.2010
Björn Br. Björnsson: Framleiðsla kvikmynda skilar okkur góðum arði
6.3.2010
Jón Egill Bergþórsson: Dagur Kári og gagnrýni
1.3.2010
Áhugaverðar greinar
25.2.2010
Um möguleika kvikmyndagerðar í kreppu
10.2.2010
Þorgerður Katrín skrifar um niðurskurð
8.2.2010
Opið bréf til utanríkisráðherra
8.2.2010
Annað opið lettersbréf, og það til Mennta- og menningarmálaráðherra og fjármálaráðherra
Björn B. Björnsson: Sömu mistökin aftur?
11.5.2010
Björn Brynjúlfur Björnsson: Kvikmyndagerð og ferðaþjónusta
23.4.2010
Ragnar Bragason: Opið bréf til Katrínar Jakobsdóttur, ráðherra menningarmála
31.3.2010
Björn Br. Björnsson: Framleiðsla kvikmynda skilar okkur góðum arði
6.3.2010
Jón Egill Bergþórsson: Dagur Kári og gagnrýni
1.3.2010
Áhugaverðar greinar
25.2.2010
Um möguleika kvikmyndagerðar í kreppu
10.2.2010
Þorgerður Katrín skrifar um niðurskurð
8.2.2010
Opið bréf til utanríkisráðherra
8.2.2010
Annað opið lettersbréf, og það til Mennta- og menningarmálaráðherra og fjármálaráðherra
Gerast áskrifandi
Gætið að réttu netfangi.
